5G-Blueprint: kansen voor op afstand bestuurbaar vervoer

Tele-operation, op afstand bestuurbaar vervoer, lijkt kansrijk als tussenstap op weg naar volledig autonoom vervoer. Een consortium van 28 partijen (overheid en bedrijfsleven) heeft grootse plannen om, met steun van de EU, in Zeeland en de grensstreek met Vlaanderen te starten met pilots.

Met de komst van 5G ontstaan nieuwe kansen, die overheid en bedrijfsleven graag samen willen pakken. Een mooi voorbeeld daarvan is het 5G-Blueprint projectvoorstel, dat logistiek en transport in Nederland en België een boost kan geven. Met tele-operation, een ‘voorloper’ van volledig autonoom vervoer, kunnen voertuigen en binnenvaartschepen op afstand worden bestuurd. Het ministerie van IenW heeft samen met Rijkswaterstaat, Provincie en Gemeenten in Zeeland, andere overheden, het bedrijfsleven en Zeeland Connect en academische instellingen uit Nederland en Vlaanderen een consortium van 28 partijen opgericht dat hiermee in 2020 concreet aan de slag wil. Dit geldt voor zowel de technische en organisatorische aspecten als de businesscase.

Teleoperation is met 4G-technologie niet mogelijk: enerzijds is de verbinding net niet snel genoeg om een voertuig veilig op afstand te besturen. Anderzijds kan 4G niet garanderen dat deze vertragingstijd (latency) niet kortstondig een uitschieter kent, bijvoorbeeld wanneer veel mensen op dezelfde plek toevallig te veel capaciteit van het mobiele netwerk vragen. Of omdat dat de verbinding niet intact blijft wanneer een voertuig een landsgrens passeert. Met 5G wordt de vertragingstijd bekort en zijn er prestatiegaranties onder alle omstandigheden. Na een eerder uitgevoerde consultatie en opstelling van een concept-Roadmap over 5G in Mobiliteit, zijn er nu dus concrete stappen gezet op weg naar toepassingen: de naam Blueprint is daarbij niet toevallig gekozen.

Businesscase

Wim Vandenberghe is namens IenW projectleider van 5G-Blueprint: ‘We hebben de afgelopen maanden met alle projectpartners hard gewerkt aan het projectvoorstel. Er was veel enthousiasme bij deelnemende partijen, omdat we verwachten met onze aanpak een serieuze businesscase te pakken te hebben. Het kan namelijk een groot logistiek probleem oplossen: komend jaar verwachten Nederland en België samen een tekort van 11.000 vrachtwagenchauffeurs. Daarnaast gaat in Nederland alleen al jaarlijks 47 miljoen euro verloren doordat deze chauffeurs moeten wachten (bijvoorbeeld op terminalterreinen) tot ze hun reis kunnen voortzetten. Dergelijke uitdagingen spelen ook in de binnenscheepvaart. Dankzij tele-operation kun je het beroep aantrekkelijker maken, populair gezegd: ‘Het vak van vrachtwagenchauffeur kan een kantoorbaan worden’. En daarnaast kunnen we de concurrentiekracht en continuïteit van de Mainportfunctie van Nederland versterken’.

Vandenberghe: ‘Ook kun je in geval van wachttijden de operator op afstand direct inzetten op een ander voertuig dat klaarstaat om te vertrekken. En het is mogelijk geleidelijk meer en meer automatisering toe te voegen, bijvoorbeeld tijdens het manoeuvreren op de haventerminal of in de file op de openbare weg. Op die manier kun je de verhouding voertuigen/operators stap voor stap verbeteren. Daarmee organiseren we een beheersbare evolutie richting autonoom rijden, in plaats van een revolutie waarbij de mens opeens compleet moet worden vervangen door de machine. Dat geeft de mogelijkheid om reeds op kortere termijn oplossingen voor de logistieke sector te gaan aanbieden. Oplossingen die, nadat ze hun nut hebben bewezen in de logistieke sector, ook ingezet kunnen worden in het personenvervoer.’ Naast ondersteunende techniek worden vooral de randvoorwaarden onderzocht in een publiek-privaat ecosysteem: wat zijn de businesscases van door 5G ondersteunde tele-operation, welke data moet beschikbaar komen en uitgewisseld worden, hoe worden verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden belegd in de keten, welke aanvullende operationele veiligheidsmaatregelen moeten worden geleverd en wat vergt/kost dat (financieel, organisatorisch), wat moet er grensoverschrijdend gebeuren aan harmonisatie en afsprakensets (de grensoverschrijdende ‘seamless hand over’ is immers een must), wat is de noodzaak aan telecomkant aan CAPEX en OPEX. Uiteraard wordt gewerkt binnen actuele, geldende wetgeving als AVG, Experimenteerwet en andere formele kaders.

Haven

Het plan dat er nu ligt en inmiddels naar de EU ter selectie voor financiering is verstuurd, behelst drie concrete testgebieden in Vlaanderen en Nederland: het havengebied van Vlissingen, het grensgebied bij Zelzate (bij het kanaal van Gent naar Terneuzen) en de haven van Antwerpen. Het gaat om een deel van de Corridor- en TEN-T gebieden die eerder als TULIP corridors zijn aangemerkt. In de drie pilotregio’s kan worden gewerkt met tele-operated trucks, trailers en binnenvaartschepen. Als de Europese Commissie het plan selecteert, kan er in september 2020 worden gestart, aldus Vandenberghe. Met de partners wordt overigens bekeken welke voorbereidende werkzaamheden al in januari kunnen gaan starten.

In komende nieuwsbrieven zal vaak worden teruggekomen op deze en andere 5G-activiteiten.