City Deal 'Een slimme stad, zo doe je dat’ krijgt groen licht

Voorkomen dat je het wiel opnieuw uitvindt, initiatieven verbinden en opschalen en vooral: steden leefbaar houden door de nieuwste technieken slim te gebruiken. De ondertekening van de City Deal 'Een slimme stad, zo doe je dat’ op 3 december was vooral een startschot; voor een grootschalige veranderopgave waarmee we regio’s, steden en dorpen slimmer kunnen ontwerpen, inrichten en besturen.

Liefst 51 partijen (ministeries, gemeenten, provincies, bedrijven, een waterschap en maatschappelijke organisaties) tekenden op 3 december deze City Deal, die deel uitmaakt van de Agenda Stad onder aanvoering van het ministerie van BZK. Binnen deze Agenda Stad werken steden, maatschappelijke partners en de Rijksoverheid samen aan het versterken van innovatie in steden. Dit vindt plaats via zogenaamde City Deals, waarvan er dus meerdere zijn, onder andere ook rondom de thema’s Fiets en Lopen. De City Deal 'Een slimme stad, zo doe je dat’ gaat over digitalisering en innovatie in steden op de thema’s wonen, ruimte, klimaat, leefbaarheid, veiligheid en mobiliteit. Het ministerie van IenW neemt ook deel en zet vooral in op concrete voorbeelden van slimme mobiliteit.

Het gaat dan om de volgende thema's:

  • Smart traffic - digitale zichtbaarheid van nood- en hulpdiensten De City Deal kan helpen om niet alleen gemeenten, provincies en rijk maar vooral ook verkeersveiligheid, gezondheid, justitie en verkeer met elkaar te verbinden en de uniforme toepassing te versnellen. Beoogd resultaat is dat alle nood- en hulpdiensten van dezelfde techniek en voorzieningen gebruik maken en digitaal optimaal zichtbaar zijn voor andere verkeersdeelnemers. Dit bevordert de verkeersveiligheid. De ivri’s die vanuit Talking Traffic worden toegepast, maken het mogelijk om tijdig kruispunten vrij te maken en ambulance, brandweer en politie veilig voorrang te geven, en andere verkeersdeelnemers daarbij tijdig digitaal te waarschuwen voor naderende hulpvoertuigen.
  • Hubs (voor personen en goederen) en deelmobiliteit Doel is te komen tot een uniform spelregelkader en een investeringsstrategie voor overheden en private aanbieders voor realisatie en beheer van hubs, om zo een snellere opschaling van deeldiensten in vraag en aanbod mogelijk te maken.
  • Slimme stadslogistiek met een digitaal platform als instrument Doel is om te komen tot een platform dat data over onder andere routes, aankomsttijden en lading deelt en ook aan logistieke hubs in en rond de stad is verbonden, zodat ontkoppelpunten optimaal kunnen worden gebruikt en kwetsbare trajecten en locaties worden ontzien. Beoogd resultaat is minder onnodig leegrijden, minder congestie in winkelgebieden en woonwijken door vraag en aanbod van stadsbelevering digitaal te koppelen, minder slijtage aan de infrastructuur. Met het oog op de vorming van Zero Emissie-zones in meerdere gemeenten per 2025 kan op deze manier slim aan duurzaam worden gekoppeld.

Met deze thema’s is IenW, samen met andere partijen, overigens al volop bezig, onder meer in relatie tot Smart Cities en de krachtenbundeling Smart Mobility. De City Deal vormt een welkome aanvulling hierop, om samen met een aanzienlijk aantal gemeenten samen te werken aan concrete en snellere toepassing op grotere schaal.

Pitches

Tijdens een online event rond de formele ondertekening van deze City Deal op 3 december kregen de belangstellenden via korte pitches (o.a. van Caspar de Jonge namens IenW over bovengenoemde thema’s) al een inspirerende indruk, constateerde Jan-Willem Wesselink van de Future City Foundation. Wesselink coördineert namens de Future City Foundation de deal en de samenwerking tussen de verschillende partijen.

De massale steun voor deze City Deal illustreert volgens hem het groeiende besef dat er nog veel te winnen is als het gaat om digitalisering in de openbare ruimte. Wesselink: ‘We hebben de Future City Foundation vier jaar geleden opgericht om een brug te slaan tussen de techniek en gemeenten: ‘Smart’ (de techniek) en ‘City’ (openbare ruimte) waren gescheiden werelden en konden elkaar lange tijd niet zo goed vinden. Nu er een nieuwe industriële revolutie gaande is op het gebied van digitalisering, is het belangrijker dan ooit dat ruimtelijke ordening en techniek elkaar vinden en samen optrekken.’

Haalbaar, schaalbaar en deelbaar

Dat gebeurt natuurlijk al, bleek ook uit een recente studie van Capgemini Invent. Alleen zijn veel initiatieven gefragmenteerd, een lappendeken, en vaak weten gemeenten of andere organisaties niet dat het wiel al ergens anders is uitgevonden. Deze City Deal is bij uitstek bedoeld om partijen te laten samenwerken om bestaande en nieuwe initiatieven op een hoger plan te krijgen: ‘haalbaar, schaalbaar en deelbaar’ zijn daarbij de toverwoorden.

Wesselink: ‘Niet alleen bij het ministerie van IenW, maar bij alle partijen heerst nu een soort ‘pilotmoeheid’: er wordt veel ontwikkeld en geëxperimenteerd, maar een vervolg blijft vaak uit. Daarom zeggen we dat pilots direct ‘het nieuwe normaal’ moeten worden. En om dat te bereiken, werken we aan minimaal twaalf tools, twaalf instrumenten met een specifieke procesvraag. We willen duidelijk maken hoe je uitdagingen procesmatig kunt oplossen.’

Werkgroepen

De instrumenten worden aangepakt in verschillende werkgroepen. Deelnemende partijen leveren toegewijde deelnemers en eventueel middelen. De City Deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’ heeft een groot netwerk en kent grote opgaven met veelomvattende uitdagingen, beseft Wesselink maar al te goed: mensen en instanties moeten elkaar blijvend vinden en elkaar goed op de hoogte houden. Dat gebeurt onder andere via de website citydealslimmestad.nl.

Toolbox

Voor de liefhebbers die meer de diepte in willen, komt er aanvullende hulp. Wesselink: ‘We gaan op het bekende online platform Dutch Mobility Innovations een toolbox inrichten. Dutchmobilityinnovations.nl is sowieso een goede plek omdat daar al veel te vinden is op het gebied van smart mobility en voor ons is dat een belangrijk onderwerp. In de toolbox willen we kennis en tools verzamelen en delen; een gemeente kan deze ook gebruiken als een soort ‘digitale kaartenbak’, waaruit je kunt putten als je over een bepaald onderwerp meer wilt weten.’

Meer informatie over deze City Deal is te vinden op de website van Agenda Stad.