Terugblik INNOvember: ontmoeten, leren en doen!

98 samenwerkende organisaties, 2746 actieve deelnemers en ruim 100 innovatie-sessies met 140.000 interacties op social media: de eerste editie van INNOvember ging allesbehalve ongemerkt voorbij. Het rijksbrede congres over technologie en innovatie belichtte vrijwel de gehele maand november nieuwe vormen van samenwerking tussen publiek-private partijen en bood alle ruimte voor frisse inzichten en nieuwe contacten. ‘Het gaat over technologie, maar juist ook over de manier waarop we samenwerken: sociale innovatie.’

Een aantal organisatoren mocht zich op de slotdag van INNOvember in dubbel opzicht een winnaar noemen. Zo werd 'het project Avatar' uitgeroepen tot meest innovatieve sessie, terwijl de sessie ‘Start-ups aan het woord- samenwerking met de rijksoverheid’ in de prijzen viel vanwege het grootste aantal (twaalf) deelnemende partijen. Een van de organisatoren van die laatste sessie was Dineke van der Burg, in het dagelijks leven Officer startups bij de Unit innovatie in Mobiliteit van IenW. In de sessie ‘Start-ups aan het woord’ waren niet voor niets twaalf partijen betrokken: naast startende bedrijven die over hun ervaringen vertelden en een tweetal koepels van start-ups ging het ook om vijf ministeries, die elkaar hard nodig hebben.

Aanpakken

Van der Burg: ‘Start-ups weten, vaak ook via de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland), ‘de rijksoverheid’ meestal wel te vinden.’ Complicerende factor voor start-ups is dat departementen innovatie vaak op verschillende manieren aanpakken of inrichten. Van der Burg: ‘Elk departement kent z’n eigen systematiek. Een voorbeeld: het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft een complete front-office Innovatie ingericht, terwijl we bij IenW veel met prijsvragen werken om de transitie naar duurzame mobiliteit op een hoger plan te brengen.’ In de sessie ‘start-ups aan het woord’ draaide het niet alleen om elkaar beter te leren kennen en te discussiëren, maar er werden ook afspraken gemaakt voor latere bilaterale overleggen tussen deelnemers en organisatoren. Zo werd organisator Van der Burg zelf ook wijzer van de sessie die ze organiseerde: ‘Ik was bijvoorbeeld echt onder de indruk van wat de koepels allemaal voor start-ups doen. Na onze sessie heb ik met een van de koepels online nog een vervolgoverleg gehad.’

Avatar

Ook Tycho Brug was een van de winnaars. Hij was, samen met onder andere Ron Hanoeman (JenV) een van de organisatoren/presentatoren van de meest Innovatieve sessie, 'het project Avatar', en ontving daarvoor de INNOvember wisselbokaal. Voor Brug, werkzaam bij TNO als innovator en coördinator van XPRIZE, was het een mooie manier om het project Avatar in de setting van een tv-studio onder de aandacht te brengen en in contact te komen met een grote groep rijksambtenaren en marktpartijen.

Het project Avatar, een samenwerking van TNO met een aantal departementen, draait om het ontwikkelen van robots die op afstand worden bediend, terwijl de bediener real-time hoort, ziet, ‘ruikt’ en voelt wat de robot waarneemt. Daarmee zou bijvoorbeeld opereren op afstand mogelijk zijn. Project Avatar doet mee aan XPRIZE, een wereldwijde avatar-competitie waar onder meer 10 miljoen dollar aan prijzengeld te verdienen is. Brug: ‘Na onze sessie kreeg ik mailtjes van een bedrijf dat wil samenwerken en van de organisatie van XPRIZE die had meegekeken. Persoonlijk vond ik het ook een leuke ervaring: ik ben bepaald geen tv-persoonlijkheid, maar de interactie met deelnemers én de reacties na afloop vond ik heel interessant.’

Duurzamer en efficiënter

Op die sociale interactie kwam ook Jan Hendriks Dronkers, secretaris generaal van IenW, terug in zijn pitch tijdens NAnovember, het slotevent. Dronkers betoogde dat innovatie geen doel, maar een middel is. ‘We innoveren om veiliger, duurzamer en efficiënter doelen te bereiken. Het gaat dus over technologie, maar juist ook over de manier waarop we samenwerken: sociale innovatie.’ Dronkers noemde het project Avatar als goed voorbeeld, met daarbij de nodige sociale hobbels. ‘De uitdaging ligt hier vooral aan de sociale kant: ben je bereid om je te laten opereren door een chirurg op afstand?’ En zo kennen ook andere projecten technologische en sociale uitdagingen. Dronkers noemde onder andere Nederdrone (een project met onder meer TU Delft, Defensie, Rijkswaterstaat en de Kustwacht), een drone op waterstof voor maritieme werkzaamheden. Maar ook de ontwikkeling van het eerste 100 procent emissieloze sportvliegtuig en de pogingen om de fossiele luchtvaart te laten vergroenen, zijn wat Dronkers betreft goede voorbeelden.

Zoektocht

Volgens Dronkers was INNOvember een belangrijk evenement, en tegelijk een signaal dat rijksoverheden gezamenlijk meer moeten innoveren op weg naar een beter functionerende overheid. Bij IenW is daarvoor onder meer de unit Innovatie in Mobiliteit in het leven geroepen, als broedplaats voor het versterken van innovatiekracht. Dronkers: ‘Binnen de Rijksoverheid is de Rijks Innovatie Community zo’n ecosysteem dat innovatie verder kan helpen. Innoveren gaat niet vanzelf, het is een zoektocht naar draagvlak waarbij het ook aankomt op een overtuigend verhaal. Bij een project als Avatars is het ons als departementen gezamenlijk gelukt om geld vrij te maken en samen met TNO onderzoek te doen naar inpassing en beleid. We moeten als rijksoverheid blijven zoeken naar samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen, andere overheden en betrokken mensen in het land.’

Innovatie Expo

Daarbij blikte de SG ook alvast vooruit naar april 2021, als IenW samen met andere departementen de Innovatie Expo organiseert. ‘Tijdens deze Expo staan maatschappelijke uitdagingen centraal op het gebied van de energietransitie, verstedelijking en mobiliteit en circulaire economie. Hiervoor zijn grote en kleine oplossingen nodig. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, is het tijd om innovaties die we hebben groots in te zetten.’