Missie D+: missiegedreven innovatie wint terrein

Stel de maatschappelijke missie centraal en schenk meer aandacht aan sociale innovatie. Met die boodschap timmert MissieD+, de innovatieagenda van het Klimaatakkoord voor duurzame mobiliteit, aan de weg. De + uit de Missie laat zien dat het hierbij om meer gaat dan alleen CO2-reductie. Niet iedere topsector afzonderlijk, maar cross-sectorale samenwerking moet de wereld verder helpen, aldus Johan Jacobs van de Unit Innovatie van IenW.

Missiegedreven innovatiebeleid, ontstaan vanuit de Klimaattafels, kan het antwoord zijn op complexe maatschappelijke vraagstukken als groene mobiliteit, circulaire economie en klimaatadaptatie, zegt Johan Jacobs. “De verschillende topsectoren Energie, Logistiek en High Tech Systems en Materials (HTSM) zijn traditioneel sterk technologisch en sectoraal gedreven: een fabrikant ontwikkelt bijvoorbeeld een elektrische vrachtwagen, omdat hij daarin een bedrijfseconomisch model ziet. Bij missiegedreven innoveren kijken we veel breder en verbinden we partijen uit verschillende topsectoren aan elkaar, cross-sectoraal dus. We kijken veel verder dan de techniek. Er is altijd veel aandacht voor technologische innovatie, maar het succes van innovaties wordt voor 75 procent bepaald door sociale innovatie en voor slechts 25 procent door technologische innovatie. Dat betekent dat het slagen van een innovatie veel afhankelijker is van menselijke acceptatie en het gebruik ervan, dan van de techniek. Bij sociale innovatie stellen we dan ook de mens centraal, denken we niet langer in modaliteiten maar in mobiliteit en proberen we andere manieren van samenwerken uit vanuit verschillende dimensies en disciplines om tot meer integrale en duurzame oplossingen te komen.’’

In bovenstaand voorbeeld van de elektrische vrachtwagen komen vragen over laadpalen, ruimte in de stad, digitalisering, de wenselijkheid van groene mobiliteit en het maatschappelijk perspectief ‘aan de voorkant’ al aan de orde. Voorwaarde is dan dat partijen (bedrijven, overheden) uit hun eigen bubbel stappen en open staan voor nieuwe samenwerkingen, zodat een nieuw ‘ecosysteem’ kan ontstaan.

Maatschappelijke rol

Missie D+ heeft wat dat betreft de wind in de rug, ook omdat bedrijven steeds nadrukkelijker oog hebben voor hun maatschappelijke rol. Toch gaat een missiegedreven aanpak zeker niet vanzelf, ziet Johan. ‘Juist omdat het beleid lange tijd sectoraal gericht en georganiseerd is, betekent het voor ons nu nog vaak trekken en duwen. Onze rol vanuit IenW is, om samen met onder meer het ministerie van EZK, te laten zien dat het slimmer en kostenefficiënter is om in plaats van verkokerd te blijven werken, maatschappelijke opgaven juist cross-sectoraal aan te pakken.’

Vragen

Overigens is IenW zeker niet alleen zender of boodschapper. Johan: “Zeker vanuit de steden, die oplossingen zoeken voor hun grote woningbouwopgave in combinatie met duurzaamheid en mobiliteit, krijgen we veel vragen om te helpen, we zijn beslist niet alleen zender.” En dat biedt weer nieuwe mogelijkheden. “Samen met EZK en bijvoorbeeld ook de RVO, die veel kennis op onze gebieden hebben, kunnen we nu op een andere manier naar duurzame mobiliteit kijken en werken aan oplossingen.”

Transitie

Dat gebeurt ook bij een van de projecten van Missie D+, ‘Living lab heavy duty laadinfrastructuur’: overheid, markt en kennispartijen als de topsector energie, topsector logistiek en de ‘Klimaattafel gebouwde omgeving’ werken samen aan het testen van heavy duty laadconcepten in een aantal pilots. Hierbij komen de energietransitie en de transitie naar duurzame mobiliteit samen in de laadinfrastructuur in de ‘gebouwde omgeving’. Zo kunnen ontwikkeltijden om te komen tot zero emissie zware logistiek worden versneld en maatschappelijke kosten geminimaliseerd, terwijl het project een concrete bijdrage levert aan de Klimaatdoelen voor 2025 en 2030.

Luchtvaart

De Missie D+ werkwijze gaat verder dan mobiliteit over de weg. Ook Maritiem en Luchtvaart zijn toegevoegd, en op die terreinen kan het hard gaan, ziet Johan, ook waar het gaat om maatschappelijke acceptatie. “Als je drie jaar geleden sprak over elektrisch vliegen, werd je uitgelachen. Inmiddels is er een geweldige omslag gemaakt, waarbij een land als Noorwegen en een low budgetmaatschappij als Easy Jet al heel serieuze plannen voor elektrisch vliegen hebben. Naast de maatschappelijke acceptatie voor vliegen, zie je ook dat de batterijontwikkeling een enorme boost kan krijgen.’’

Brede welvaart

Bovenstaande missiegedreven aanpak maakt het mogelijk op een andere manier naar de uitdagingen te kijken. En dat betekent dus ook een andere kijk op mobiliteit: niet als doel op zich, maar als middel dat kan bijdragen aan een duurzame groei van onze steden en daarmee aan brede welvaart voor iedereen. Toepassingen die daaraan een bijdrage kunnen leveren, willen we versnellen. Uitgangspunt is dat we nadrukkelijk naar een veel bredere set van kwaliteitsaspecten kijken dan enkel de afname van voertuigverliesuren.